İmza Atmadan Kefil Olunur Mu? - Kakıcı Şimşek Hukuk Bürosu

İmza Atmadan Kefil Olunur Mu?

İmza atmadan kefil olmak hukuken kesinlikle mümkün değildir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 583 uyarınca kefalet sözleşmesinin geçerli sayılabilmesi için kefilin ıslak imzası yanında sorumlu olacağı azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil ise bu sıfatını kendi el yazısıyla yazması şarttır; ayrıca 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m. 5/2 gereğince kefalet sözleşmesi güvenli elektronik imza, SMS onayı veya sözlü beyanla kurulamaz.

Adınıza Sahte veya Rıza Dışı Kefalet İşlemi Yapıldıysa 4 Acil Hukuki Adım
  • İcra Takibine 7 Gün İçinde İtiraz Edin (İİK m. 62 & m. 68/a): Ödeme emri tebliğinden itibaren 7 gün içinde imzayı açıkça inkâr ederek ("imza bana ait değildir") icra takibini durdurun.
  • Menfi Tespit Davası Açın (İİK m. 72): İcra takibi açılmadan veya haksız takip tehdidi altında borçlu olmadığınızın tespiti için mahkemeye başvurun.
  • Grafolog / İmza İncelemesi Talep Edin (HMK m. 208–211): El yazısı ve imza örneklerinizle sahteciliğin Adli Tıp veya bilirkişi marifetiyle tespit edilmesini sağlayın.
  • Savcılığa Suç Duyurusunda Bulunun (TCK m. 204 / m. 207): Özel veya resmî belgede sahtecilik suçu kapsamında Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyet dilekçesi verin.

Sözlü Beyan, WhatsApp, SMS ve E-İmza ile Kefil Olunabilir mi?

Günlük hayatta borçluya veya alacaklıya telefonda "Ben kefilim, ödemezse ben öderim" demek, WhatsApp üzerinden onay mesajı göndermek ya da e-posta ile güvence vermek hukuken kefalet sözleşmesi kurmaz. Çünkü TBK m. 583 kamu düzenine yakın sıkı koruyucu nitelikte bir geçerlilik şekli öngörmüştür. Şekle uyulmadan yapılan sözlü veya mesaj yoluyla verilen kefalet beyanları baştan itibaren kesin hükümsüzdür; tanıkla dahi ispatlanamaz.

Dijital bankacılık ve e-ticaret yaygınlaştıkça en sık sorulan konulardan biri de mobil uygulama veya e-imza üzerinden kefil olunup olunamayacağıdır. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’nun 5. maddesinin 2. fıkrası açık hüküm içermektedir: "Kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukukî işlemler ile teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez." Dolayısıyla bir teminat sözleşmesi olan kefalet, yalnızca ıslak imza ve el yazısı ile kurulabilir; güvenli elektronik imza, SMS doğrulama kodu veya mobil uygulama onayı ile kurulan kefalet taahhütleri geçersizdir.

Okuma Yazma Bilmeyenler veya İmza Atamayanlar Nasıl Kefil Olabilir?

TBK m. 15 genel kural olarak imza atamayanların imza yerine usulüne göre onaylanmış parmak izi, el ile yapılmış bir işaret veya mühür kullanabileceğini öngörür. Ancak kefalet sözleşmesinde TBK m. 583 ayrıca azami miktar, tarih ve müteselsil sıfatın kefilin kendi el yazısıyla yazılmasını şart koşmaktadır. Yargıtay ve doktrin görüşü doğrultusunda, el yazısı yazma imkânı bulunmayan veya okuma yazma bilmeyen bir kişinin adi yazılı belgeye yalnızca parmak izi basması geçerli kefalet doğurmaz; bu kişilerin kefalet verebilmesi için 1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 84 vd. uyarınca noter huzurunda iki tanık eşliğinde resmî düzenleme şeklinde kefalet sözleşmesi yaptırması gerekir.

Sözleşmeye "Şahit" Olarak İmza Atan veya Boş Kâğıda İmza Verenlerin Durumu

Uygulamada en fazla uyuşmazlık yaratan iki tablo; tanık/şahit sıfatıyla atılan imzalar ile açığa (boş) imza atılmasıdır. Tüm senaryoların hukuki sonucu aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Kefalet Senaryosu Hukuki Geçerlilik Dayanak ve Yargıtay Ölçütü
Sözlü "Kefilim" Beyanı / Telefon Kesin Hükümsüz TBK m. 583 yazılı ve el yazılı şekil şartı eksiktir
SMS, WhatsApp veya E-Posta Onayı Kesin Hükümsüz TBK m. 583 el yazısı ve ıslak imza şartı sağlanmamıştır
Güvenli Elektronik İmza (E-İmza) Kesin Hükümsüz 5070 s. EİK m. 5/2 teminat sözleşmelerinde e-imzayı yasaklar
Sözleşmeye "Şahit / Tanık" İmzasının Atılması Kefil Sayılmaz İmzası "şahit" hanesinde yer alan ve el yazılı kefalet beyanı olmayan kişi kefil değildir
Boş (Açığa) Kefalet Sözleşmesine İmza İspat/İtiraz Konusu Azami tutar ve tarih kefilin kendi el yazısıyla doldurulmamışsa (sonradan başkası yazdıysa) geçersizdir
Sahte İmza veya Rıza Dışı Yazım Yok Hükmünde / Hükümsüz HMK m. 208 imza inkârı, grafolog incelemesi ve TCK m. 204/207 suç duyurusu yolları açıktır

İmza İnkârı ve Sahte Kefalet İtirazında İspat Yükü

Kefil olmadığını iddia eden kişinin adına düzenlenmiş bir sözleşmede imzası bulunuyorsa, HMK m. 208 gereğince bu imzanın kendisine ait olmadığını açıkça inkâr etmesi gerekir. İmza inkârı halinde belgenin sahte olmadığını ve imzanın kefile ait olduğunu ispat yükü alacaklıya aittir. İcra takibi aşamasında ise ilamsız takipte ödeme emrine süresinde yapılan imza itirazı takibi durdurur; kambiyo senedine (örneğin aval) dayalı takiplerde ise icra mahkemesine 5 gün içinde ayrıca imza itirazı yapılması gerekir (İİK m. 170). Rıza dışı düzenlenen kefalet belgelerine karşı profesyonel destek almak için borçlar hukuku veya ceza hukuku birimlerimize ulaşabilirsiniz.

İmza Atmadan Kefil Olma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

WhatsApp, SMS veya telefon kaydıyla "kefilim" demek bağlayıcı olur mu?

Hayır. TBK m. 583 uyarınca kefalet sözleşmesi el yazısıyla yazılmış azami miktar, tarih ve ıslak imza olmadan kurulamaz. Dijital yazışma veya ses kaydı kefalet borcu doğurmaz.

Banka mobil uygulamasından dijital onayla kefalet verilebilir mi?

Hayır. Hem TBK m. 583 el yazısı koşulu hem de 5070 sayılı EİK m. 5/2 teminat sözleşmelerinde e-imza yasağı nedeniyle mobil bankacılık onayıyla kurulan kefaletler hukuken geçersizdir.

Sözleşmeye sadece "şahit/tanık" sıfatıyla imza atan kişi kefil sayılır mı?

Hayır. Sözleşmede adı ve imzası açıkça "şahit" veya "tanık" hanesinde bulunan, kefalet iradesi ve el yazılı azami tutar/tarih beyanı olmayan kimseye kefil sıfatıyla sorumluluk yüklenemez.

Adıma sahte imza ile kefalet düzenlenmiş ve icra gelmişse ne yapmalıyım?

Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde (kambiyo senedi ise icra mahkemesine 5 gün içinde) icra dairesine imzaya ve borca açıkça itiraz etmeli, ayrıca imza incelemesi (grafolog raporu) talep ederek savcılığa suç duyurusunda bulunmalısınız.

Boş kefalet senedine (açığa) imza atılmışsa sonradan doldurulması geçerli midir?

TBK m. 583 gereğince azami tutar ve kefalet tarihinin bizzat kefilin kendi el yazısıyla yazılması şarttır. İmza kefilin olsa bile azami miktar ve tarih sonradan alacaklı ya da borçlu tarafından başka bir kalem ve el yazısıyla doldurulmuşsa kefalet geçersiz sayılır.

WhatsApp ile iletişime geç