Kefalet Sözleşmesi Nedir? - Kakıcı Şimşek Hukuk Bürosu

Kefalet Sözleşmesi Nedir?

Kefalet sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 581 uyarınca alacaklı ile kefil arasında kurulan, kefilin asıl borçlunun borcunu ödememesi hâlinde kişisel sorumluluk üstlendiği tek tarafa borç yükleyen ve fer’i nitelikte bir teminat sözleşmesidir. Sözleşmenin hukuken geçerli sayılması için TBK m. 583 gereğince kefilin el yazısıyla azami miktar ve kefalet tarihini belirtmesi, evli kefillerde ise TBK m. 584 kapsamında yazılı eş rızasının alınması zorunludur.

Kefalet Sözleşmesinin Tarafları ve Tadilat Kuralı
  • Sözleşmenin Tarafları: Kefalet sözleşmesi yalnızca alacaklı ve kefil arasında yapılır; asıl borçlunun sözleşmeyi imzalaması zorunlu değildir.
  • Tek Taraflı Geçerlilik Şekli: TBK m. 583’teki nitelikli yazılı şekil yalnızca kefilin irade beyanı için geçerlidir; alacaklının kabulü örtülü dahi olabilir.
  • Sonradan Değişiklik Yasağı (TBK m. 583/3 & 584/2): Sözleşmede sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran her değişiklik aynı el yazısı şekline ve eş rızasına tabidir.

Kefalet Sözleşmesinin Hukuki Özellikleri ve Kuruluşu

Bir kefalet sözleşmesi, asıl borcu doğuran kira, kredi, satış veya eser sözleşmesinden hukuken ayrı bir sözleşmedir; uygulamada ayrı bir belge olarak düzenlenebileceği gibi asıl sözleşmenin sonuna eklenen ayrı bir kefalet bölümü şeklinde de kurulabilir. Sözleşmenin kurulması bakımından TBK m. 1 vd. icap ve kabul kuralları geçerlidir; ancak kefilin beyanı TBK m. 583 kapsamında tek taraflı geçerlilik şekline tabidir.

Kefil sözleşme metnini el yazısı unsurlarıyla birlikte imzalayıp alacaklıya sunduğunda öneride bulunmuş sayılır. Alacaklı açısından bir şekil zorunluluğu öngörülmediğinden, alacaklının bu kefalet belgesini itirazsız kabul etmesi veya buna güvenerek borçluya kredi/mal kullandırması (örtülü kabul) sözleşmenin kurulması için yeterlidir. Ancak güvenli elektronik imza ile teminat sözleşmesi kurulmasını yasaklayan 5070 sayılı EİK m. 5/2 gereğince kefalet sözleşmesi ıslak imza ile düzenlenmek zorundadır.

Kefalet Sözleşmesinde Yer Alması Zorunlu Unsurlar

Geçerli ve uyuşmazlığa kapalı bir kefalet sözleşmesinde kanunun aradığı zorunlu unsurlar eksiksiz bulunmalıdır:

  • Tarafların ve Asıl Borcun Tanımı: Alacaklı, asıl borçlu ve kefilin kimlik/unvan bilgileri ile kefaletin güvence altına aldığı asıl borcun kaynağı (tarihli kredi, kira veya cari hesap sözleşmesi) açıkça belirtilmelidir.
  • Azami Sorumluluk Tutarı (El Yazısı): Kefilin sorumlu tutulabileceği en yüksek parasal tavan, rakam veya yazıyla kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır.
  • Kefalet Tarihi (El Yazısı): TBK m. 589/3 gereğince aksi belirtilmedikçe kefil yalnızca kuruluştan sonraki borçlardan sorumlu olacağı için kefalet tarihi bizzat kefil tarafından el yazısıyla atılmalıdır.
  • Kefalet Türü (Adi veya Müteselsil): Müteselsil kefalet hedefleniyorsa bu sıfatın kefilin kendi el yazısıyla yazılması şarttır; aksi halde kefalet adi kefalet sayılır.
  • Eşin Yazılı Rızası (TBK m. 584): Kanundaki ticari istisnalar dışında evli kefilin eşinin, en geç sözleşme anında yazılı muvafakat vermiş olması gerekir.

Kefalet Sözleşmesinin Sona Erme Halleri

Kefalet sözleşmesinin hangi hallerde sona ereceği TBK m. 598–602 arasında ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir:

Sona Erme Nedeni TBK Maddesi Hukuki İşleyiş ve Sonuç
Asıl Borcun Sona Ermesi TBK m. 598/1 Ödeme, ibra, takas, yenileme veya ifa imkânsızlığıyla asıl borç biterse kefalet de derhal biter
10 Yıllık Yasal Azami Süre TBK m. 598/3 Gerçek kişi kefaleti kuruluşundan itibaren 10 yıl dolduğunda kendiliğinden ortadan kalkar
Süreli Kefalette Sürenin Bitimi TBK m. 600 Belirlenen süre sonunda kefil borcundan kurtulur (alacaklı süreyi takip etmemişse)
Süresiz Kefalette Takip Talebi TBK m. 601 Borç muaccel olunca kefil alacaklıdan 1 ay içinde takip başlatmasını ister; başlatmazsa kurtulur
Gelecekteki Borçtan Dönme TBK m. 599 Borç henüz doğmadan borçlunun mali durumu ağırlaşırsa kefil yazılı bildirimle sözleşmeden dönebilir
Çalışanlara Kefalette Fesih TBK m. 602 Çalışan lehine verilen süresiz kefalette kefil her 3 yılda bir, ertesi yıl sonunda geçerli olmak üzere feshedebilir

Sözleşmede Sonradan Yapılan Değişiklikler ve Uzatma

Uygulamada sık yapılan hatalardan biri, kredi limitinin artırılması, vadenin uzatılması veya kira bedelinin yenilenmesi sırasında mevcut kefilin sorumluluğunun kendiliğinden yeni tutarı kapsayacağının varsayılmasıdır. TBK m. 583/3 uyarınca kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran hiçbir değişiklik, kefalet için öngörülen el yazılı şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz. Ayrıca TBK m. 598/4 gereği 10 yıllık sürenin uzatılması dahi ancak mevcut kefaletin sona ermesinden en erken 1 yıl önce yapılmak kaydıyla yine aynı şekil şartı ve eş rızasıyla azami 10 yıllık yeni bir dönem için mümkündür.

Kefalet sözleşmesinin hazırlanması, geçerliliğinin denetlenmesi veya mevcut sözleşmeye yönelik itiraz süreçlerinizde Kefil Sözleşmesi Örneği rehberimize göz atabilir ve Kakıcı Şimşek Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Kefalet Sözleşmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kefalet sözleşmesinde asıl borçlunun da imzası bulunmak zorunda mıdır?

Hayır. Kefalet sözleşmesi alacaklı ile kefil arasında kurulur; asıl borçlunun imzasının bulunmaması kefalet sözleşmesini geçersiz kılmaz. Ancak kefil uygulamada asıl sözleşmenin alt kısmına kefil sıfatıyla eklendiğinde üç tarafın da imzası aynı belgede yer alabilmektedir.

Kefalet sözleşmesi imza tarihinden önceki borçları kapsar mı?

Kural olarak hayır. TBK m. 589/3 uyarınca sözleşmede aksi açıkça kararlaştırılmadıkça kefil, borçlunun yalnızca kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonra doğan borçlarından sorumludur. Bu nedenle kefalet tarihinin el yazısıyla yazılması zorunlu tutulmuştur.

Süreli kefalet sözleşmesi süre bitince otomatik uzar mı?

Hayır. TBK m. 600 gereğince süreli kefalette kararlaştırılan sürenin dolmasıyla kefil borcundan kurtulur. Kefaletin otomatik uzayacağına dair genel sözleşme kayıtları gerçek kişilerde 10 yıllık yasal azami sınırı aşamaz ve geçerli uzatma için şekil şartlarına uyulması gerekir.

Süresiz kefalet sözleşmesini kefil sonradan feshedebilir mi?

Kefil keyfi biçimde tek taraflı fesih yapamaz; ancak TBK m. 601 uyarınca asıl borç muaccel hale geldiğinde alacaklıdan 1 ay içinde borçluya karşı takip veya dava açmasını talep edebilir. Alacaklı bu istemi yerine getirmezse kefil borçtan kurtulur.

Asıl borç yapılandırılırsa veya yenilenirse kefalet devam eder mi?

Asıl borç TBK m. 133 anlamında yenilenirse (tecdit) eski borç sona erdiğinden kefalet de sona erer. Borcun sadece vadesinin uzatıldığı yapılandırmalarda ise kefilin sorumluluğunu ağırlaştıran tutar veya faiz artışı varsa, kefilin yeni şekle uygun yazılı onayı ve eş rızası alınmadıkça kefil artan kısımdan sorumlu tutulamaz.

WhatsApp ile iletişime geç