İhracat Bedelleri Hakkında Tebliğ (2018-32/48 sayılı Tebliğ); 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ve 32 sayılı Karar’ın 8. maddesi uyarınca Türkiye’de yerleşik ihracatçıların gerçekleştirdiği fiili ihracatlara ilişkin bedellerin en geç 180 gün içinde yurda getirilmesini, İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) düzenlenmesini ve belirlenen oranda bankaya/TCMB’ye satılmasını zorunlu kılan temel kambiyo düzenlemesidir. Süresinde kapatılmayan açık hesaplar için 1567 sayılı Kanun m. 3 gereğince yurda getirilmeyen bedelin %5’i oranında idari para cezası uygulanmaktadır.
2018-32/48 Sayılı Tebliğ Özeti
- Yasal Dayanak: 1567 sayılı Kanun m. 1 ve m. 3, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar m. 8, 2018-32/48 sayılı Tebliğ (2019-32/56 ile kalıcı hale getirilmiştir) ve TCMB İhracat Genelgesi.
- Genel Süre: Fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde bedelin yurda getirilmesi ve İBKB’ye bağlanması.
- İstisna ve Özel Süreler: Hizmet ihracatı, bedelsiz ihracat, terkin limitleri içindeki noksanlıklar ve tam/kısmi istisna kapsamındaki ülkeler bakımından özel muafiyetler uygulanır.
2018-32/48 Sayılı Tebliğ’in Hukuki Niteliği ve Kapsamı Nedir?
2008 yılında kaldırılan ihracat bedellerini yurda getirme zorunluluğu, 4 Eylül 2018 tarihinde yürürlüğe giren 2018-32/48 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ ile yeniden getirilmiş ve 2019-32/56 sayılı Tebliğ ile kalıcı hale dönüştürülmüştür. Tebliğin uygulama usulleri ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan ve dönemsel olarak güncellenen İhracat Genelgesi ile belirlenmektedir.
Tebliğ kapsamına Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler tarafından gerçekleştirilen tüm mal ihracatı işlemleri girer. Buna karşılık, hizmet ihracatı, transit ticaret, Türkiye’de ikamet etmeyenlere özel fatura ile yapılan satışlar (bavul ticareti hariç özel düzenlemeler saklı kalmak üzere) ve Gümrük Mevzuatı çerçevesinde bedelsiz olarak yapılan ihracatlar Tebliğ kapsamındaki yurda getirme zorunluluğunun dışında tutulmuştur.
Tebliğ Kapsamında İhracat Türlerine Göre Süreler ve İstisnalar
2018-32/48 sayılı Tebliğ’in 3. ve 5. maddeleri, her ihracat rejimi için standart 180 gün yerine işlemin ticari doğasına uygun özel yurda getirme süreleri öngörmektedir:
- Standart Mal İhracatı (m. 3/1): Fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde bedel yurda getirilmeli ve aracı bankaca İBKB düzenlenmelidir.
- Özelliği Olan İhracatlar (m. 5): Yurt dışına müteahhitlik firmalarınca yapılacak ihracatta 365 gün; konsinye yoluyla yapılan ihracatta kesin satış tarihinden itibaren 180 gün; uluslararası fuar, sergi ve haftalara bedelli satılmak üzere gönderilen mallarda ise fuarın bitim tarihinden itibaren 180 gün içinde bedelin yurda getirilmesi gerekir.
- Kredili ve Finansal Kiralama İhracatı (m. 5/3–4): İhracat mevzuatına göre kredili veya finansal kiralama (leasing) yoluyla yapılan ihracatta bedeller, ilgili sözleşmede belirlenen vade tarihlerinden itibaren 90 gün içinde yurda getirilmelidir.
- Mikro İhracat (ETGB) ve Küçük Tutarlı Dosyalar: Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) kapsamındaki işlemler ile TCMB İhracat Genelgesi’nde belirlenen limitlerin altındaki noksanlıklar bakımından basitleştirilmiş hesap kapatma ve terkin kuralları uygulanır.
| İhracat Türü / İşlem | Tebliğ Maddesi | Yurda Getirme Süresi | Başlangıç Tarihi |
|---|---|---|---|
| Genel Mal İhracatı | 2018-32/48 m. 3/1 | 180 gün | Fiili ihraç (gümrük çıkış) tarihi |
| Yurt Dışı Müteahhitlik İhracatı | 2018-32/48 m. 5/1 | 365 gün | Fiili ihraç tarihi |
| Konsinye İhracat | 2018-32/48 m. 5/2 | 180 gün | Kesin satışın yapıldığı tarih |
| Fuar ve Sergi Satışları | 2018-32/48 m. 5/2 | 180 gün | Fuar veya serginin bitiş tarihi |
| Kredili / Finansal Kiralama İhracatı | 2018-32/48 m. 5/3–4 | 90 gün | Sözleşmedeki vade tarihi |
Tebliğ Kapsamındaki Zorunluluklar ve İstisna Ülkeler
2018-32/48 sayılı Tebliğ’in 2019 tarihli değişikliği ile eski “%80’ini bankaya bozdurma” şartı kaldırılmış olsa da, sonrasında TCMB İhracat Genelgesi’ne eklenen hükümlerle İBKB’ye bağlanan ihracat bedellerinin belirli bir yüzdesinin (güncel uygulama döneminde en az %35 oranında; oran Hazine ve Maliye Bakanlığı ile TCMB kararlarıyla dönemsel olarak güncellenmektedir) bankaya ve banka aracılığıyla TCMB’ye satılması zorunlu kılınmıştır. Bu düzenleme hakkında detaylı değerlendirmemiz için ihracat bedelinin Türkiye’ye getirilmesi makalemizi inceleyebilirsiniz.
Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın talimatları doğrultusunda TCMB İhracat Genelgesi eklerinde yer alan tam muafiyet tanınan ülkeler (örneğin bankacılık sistemi veya kambiyo transferi fiilen kısıtlı belirli ülkeler) bakımından ihracat bedelinin yurda getirilmesi zorunluluğu aranmazken; %50 oranında muafiyet tanınan ülkelere yapılan ihracatlarda bedelin yalnızca yarısının yurda getirilmesi yeterli kabul edilmektedir.
İhracat Bedelleri Hakkında Tebliğ Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
2018-32/48 sayılı Tebliğ Türk Lirası üzerinden yapılan ihracatları da kapsar mı?
Evet. Türk Lirası üzerinden yapılan ihracatlarda da bedelin 180 gün içinde yurda getirilmesi ve aracı bankaya bildirilerek İBKB düzenlenmesi zorunludur; ancak bedel zaten TL olarak tahsil edildiği için TCMB’ye döviz satış (bozdurma) yükümlülüğü uygulanmaz.
Serbest bölgelere yapılan satışlarda 2018-32/48 Tebliği geçerli midir?
Yurt içinden serbest bölgelere yapılan ihracat işlemleri de gümrük beyannamesi düzenlendiği ölçüde Tebliğ kapsamındadır ve bedelin 180 gün içinde serbest bölgeden Türkiye’deki aracı bankaya getirilerek İBKB’ye bağlanması gerekir.
İhracat bedeli alıcının başka bir ülkedeki iştirakinden veya üçüncü kişiden gelebilir mi?
TCMB İhracat Genelgesi uyarınca, ihraç edilen malın bedelinin ithalatçı dışında başka bir kişi veya ülkeden gönderilmesi mümkündür; ancak transfer açıklaması veya yazılı talimatla tutarın ilgili gümrük beyannamesine ilişkin ihracat bedeli olduğunun aracı bankaya tevsik edilmesi gerekir.
Tebliğ’de öngörülen 180 günlük süre dolmadan mal iade edilirse hesap nasıl kapanır?
İhraç edilen malın alıcı tarafından kısmen veya tamamen geri gönderilmesi (geri gelen eşya) halinde, gümrük idaresinden alınan geri geliş beyannamesi aracı bankaya ibraz edilerek açık ihracat hesabı tutar ölçüsünde kapatılır.
Tebliğ hükümlerine aykırılık halinde verilen cezaya itiraz edilebilir mi?
Evet. Vergi dairesinin 90 günlük ihtarname süreci sonunda Cumhuriyet Savcılığınca 1567 sayılı Kanun m. 3 uyarınca kesilen %5 oranındaki idari para cezasına karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz edilebilir.
İhracat ve kambiyo danışmanlığı alın: 2018-32/48 sayılı Tebliğ uyumu, istisna ülkeler ve açık hesap kapatma süreçlerinizde ticaret hukuku ve dış ticaret mevzuatı kapsamındaki desteklerimiz için Kakıcı Şimşek Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
İlgili Hukuki Rehberler, Akademik Makaleler ve Hizmetlerimiz
- → İhracat Bedellerinin Yurda Getirilmesi: Nasıl Yapılır?
- → İhracat Kambiyo Mevzuatı Hakkında Bilmeniz Gerekenler
- → Kambiyo Cezaları: Nedir, Nasıl Önlenir?
- → Kambiyo Mevzuatı Nedir ve Neden Önemlidir?
- → [Makale] İhracat Bedelinin Türkiye'ye Getirilmesi Düzenlemeleri
- → [Makale] Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği
- → Ticaret, Kambiyo ve Şirketler Hukuku Hizmetlerimiz