Hukuk Bürosu
Gayrimenkul Hukuku

Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Yönetmeliğinde Değişiklik

Tarım Arazilerinin Korunması Yönetmeliğinde Değişiklik

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 4 Ağustos 2026 tarihli ve 33330 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu düzenleme, 4/4/2026 tarihli ve 33214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik üzerinde değişiklik yapmaktadır. Yönetmelik değişikliği ile ; özellikle geçiş hükümleri, tarımsal amaçlı yapı kriterleri ve tarımsal yapı/entegre tesis tanımlarında önemli güncellemeler getirilmiştir.

Öne çıkan değişiklikler ve yenilikler ;

Geçmiş Başvurular: MADDE 1 ile, Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmeliğe “Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki başvuruların değerlendirilmesi” başlıklı Geçici Madde 1 eklenmiştir. Yönetmeliğin yayım tarihinden önce Bakanlık birimlerine yapılmış olan tarımsal amaçlı yapı ve tarım dışı kullanım başvuruları, 24 üncü madde ile yürürlükten kaldırılan “Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmelik” hükümleri kapsamında değerlendirilecektir. Böylece eski yönetmeliğe göre yapılmış başvurular için açık bir geçiş hükmü getirilmiş olmaktadır.

Arazi Büyüklüğü Kriteri: Tarımsal amaçlı yapılara (bağ evi vb.) yapılmasına ilişkin kriterlerde aranan asgari arazi büyüklüğü şartı 5 hektardan 2 hektara düşürülmüştür. Yani aranan asgari arazi büyüklüğü eşiği düşürülmüş, böylece daha küçük arazilerde tarımsal amaçlı yapıya izin verilebilmesinin önü açılmıştır.

Teknolojik Yatırımlar: Jeotermal kaynaklı seralar ve benzeri yeni nesil teknolojik tarımsal yatırımlara yönelik uygulama esaslarında esnetmeler ve güncellemeler yapılmıştır. Yönetmeliğin Ek-10/B ve Ek-10/Ç maddelerinin “Tarımsal Yapılar” başlıklı birinci bölümleri değiştirilmiştir.“Tarımsal Entegre Tesisleri” başlıklı ikinci bölümlerinin (a) bentleri ise “Jeotermal Kaynaklı Teknolojik Sera Yatırımları” şeklinde yeniden düzenlenmiştir. Bu kapsamda, jeotermal kaynaklı teknolojik seralar, tarımsal entegre tesisler içinde özel olarak tanımlanmış yatırım türü olarak öne çıkmaktadır.

Tarımsal amaçlı yapı nedir ?

Tarım arazilerinde yapı inşa etmek isteyenler için "tarımsal amaçlı yapı" kavramı büyük önem taşımaktadır. Özellikle İskan dışı alanlarda tarımsal amaçlı yapı yapmak isteyen bireyler, bu süreçte çeşitli yasal kısıtlamalar ve tanımlamalarla karşılaşmaktadır. Peki, tarımsal amaçlı yapı nedir, hangi şartlarda ve nasıl yapılabilir?

Tarımsal amaçlı yapılar; toprak koruma ve sulamaya yönelik altyapı tesisleri, entegre nitelikte olmayan hayvancılık ve su ürünleri üretim ve muhafaza tesisleri ile zorunlu olarak tesis edilmesi gerekli olan müştemilatı, mandıra, üreticinin bitkisel üretime bağlı olarak elde ettiği ürünü için ihtiyaç duyacağı yeterli boyut ve hacimde depolar, un değirmeni, tarım alet ve makinelerinin muhafazasında kullanılan sundurma ve çiftlik atölyeleri, seralar, tarımsal işletmede üretilen ürünün özelliği itibarıyla hasattan sonra iki saat içinde işlenmediği takdirde ürünün kalite ve besin değeri kaybolması söz konusu ise bu ürünlerin işlenmesi için kurulan tesisler ile Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı olduğu kabul edilen entegre nitelikte olmayan diğer tesislerdir.

Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı kabul edilen diğer tesisler: ipek böcekçiliği üretim alanı, hara (at üretimi/yetiştiriciliği), deve kuşu üretim tesisi, tarımsal amaçlı depo, solucan ve solucan gübresi üretim tesisi, yumru köklü bitkilerin yıkama tesisi, hububat/çeltik/ceviz/ayçiçeği kurutma tesisi, islim ünitesi, muz sarartma ünitesi, hayvan içme suyu göleti, tarımsal AR-GE tesisleri, fide ve fidan üretim tesisleri, tarımsal amaçlı teleferik, bağ evi, sahipsiz hayvan barınakları, çatı GES ve sulama GES olarak sıralanabilir.

Bağ Evleri ve Bungalovların Hukuki Şartları

Gerekli şartları taşıyan Bağ evleri; hukuki ve imar mevzuatında tarımsal amaçlı yapı kapsamında değerlendirilir. Tarım arazileri üzerine normal bir konut veya villa yapmak yasaktır; ancak tarımsal faaliyetleri desteklemek ve üretimi artırmak şartıyla izin verilen barınma amaçlı bu yapılara bağ evi denir. Yapının temel amacı çiftçilik veya tarımsal üretimi desteklemek olmalı, arazi büyüklüğüne ve alan sınırına dikkat etmek ve de ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı il/ilçe müdürlüklerinden ve ilgili makamlardan tarımsal amaçlı yapı izni ve ruhsat alınması zorunludur.

Bir bungalovun tarımsal yapı sayılması için; doğrudan tarımsal faaliyetle ve çiftçilikle ilgili olması, ayrıca Resmî Gazete ile yayımlanan 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili yönetmelik şartlarını taşıması gerekir. Ticari amaçla kiralanan veya turist ağırlayan bungalovlar tarımsal yapı sayılmaz. Tarımsal amaçlı yapılar yalnızca bitkisel üretim, hayvancılık veya bu faaliyetlerin zorunlu depolama/muhafaza ihtiyaçları için yapılır. Ticari konaklama ve kiralama faaliyetleri tarım dışı kullanım niteliği taşır. İzin alınabilen durumlarda dahi, bir arazi üzerine genellikle en fazla 1 adet bağ evi/yapı ya da bungalov inşa edilmesine izin verilir. Bir tarım arazisi üzerine ; birden fazla bağımsız ünite veya bungalov koyarak site/işletme gibi kullanmak yasaktır. Bir tarım arazisi yasal olarak resmi ifraz (parsellere/bağımsız tapulara bölünme) işlemine uygun olsa da, her hissedarın ayrı ayrı bağ evi yapması mümkün değildir. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre bir parselde yalnızca tek bir bağ evi (tarımsal amaçlı yapı) hakkı bulunur.

5403 sayılı Kanun bakımından belirleyici olan yapının cinsi değil, taşınmazın tarımsal amaç dışında kullanılıp kullanılmadığıdır. Tarım arazisine kalıcı yerleşim kurulması, altına beton zemin dökülmesi, foseptik ve altyapı bağlantısı yapılması, konut/tatil amaçlı kullanım; yapının tiny house, prefabrik, konteyner ya da betonarme olmasından bağımsız olarak amaç dışı kullanım sayılabilir.

Yapılan değişiklikle birlikte tarımsal amaçlı yapıların inşası için daha önce en az 50 bin metrekare arazi büyüklüğü aranırken, bu sınır 20 bin metrekareye düşürüldü. Böylece daha küçük tarım arazilerine sahip üreticilerin de tarımsal amaçlı yapı izni alabilmesinin önü açılmış oldu. Söz konusu değişiklik, son aylarda tarım arazilerinde kaçak bungalov, villa ve hobi bahçesi uygulamalarını engellemek amacıyla getirilen sıkı kurallarda bir değişiklik anlamına gelmiyor.

Tarım arazilerinin korunmasına ilişkin mevzuatın temel amaçlarından biri; arazilerinin parçalanmasının önlenmesidir. Tarımsal amaçlı yapıların inşası için daha önce en az 50 bin metrekare arazi büyüklüğü aranırken bu sınırın 20 bin metrekareye düşürülmesi; tarımsal arazileri daha küçük metrekarelere bölmeyi değil, yapılaşma/bağ evi izin kriterlerini esnetmeyi amaçlamıştır.

Av. Elvan Kakıcı Şimşek

Yazar

Av. Elvan Kakıcı Şimşek

Kurucu Ortak | Kakıcı Şimşek Hukuk Bürosu

WhatsApp ile iletişime geç