Hukuk Bürosu
Kentsel Dönüşüm

Kentsel Dönüşüme Giren Binalarda Kiracıların Tahliyesi ve Hakları

Kentsel Dönüşüme Giren Binalarda Kiracıların Tahliyesi

6306 sayılı Afet Riskli Yapıların Yenilenmesi Hakkında Kanuna göre kentsel dönüşüm, afet riski taşıyan kent alanlarının belirlenerek daha sağlıklı ve yaşanılabilir hale getirilmesidir. Kentsel dönüşüm, kaçak yapılaşmanın engellenmesi ve depreme dayanıklı olmayan eski binaların yenilenerek afetlerin potansiyel zararlarının azaltılması amacıyla gerçekleştirilen bir süreçtir. Bu süreç, kentsel alanlardaki yapıların güvenli hale getirilmesini ve toplumun yaşam kalitesinin artırılmasını hedefler. Bu amaçla, mevcut binaların yenilenmesi veya yeniden inşa edilmesi yoluyla gelecekte olası felaketlerin etkileri minimize edilir ve toplumun güvenliği ve refahı güvence altına alınmış olur. Bu süreçte, riskli yapı olarak tespit edilen binaların yıkılması ve yerlerine yeni binaların inşa edilmesi planlanır.

Kentsel Dönüşüme Giren Binada Kiracının Durumu

Kentsel dönüşümde kiracı tahliyesi; riskli alan ve rezerv yapı alanlarında belirlenecek takvime göre, ilgili kurum tarafından 15 gün içinde veya maliklerle yapılan anlaşmada belirlenen süre içinde yapılır. Bu süreler içerisinde varsa su, elektrik, doğal gaz gibi hizmetlere ait borçlar ile ilgili taşınmaza ait vergi borçları ödenerek boş bir şekilde teslim işlemi gerçekleşmelidir. Belirtilen sürede kiracının yapıyı tahliye etmemesi durumunda İlgili kurum veya İdarece, 90 gün içinde tahliye edilmesi gerektiği aksi halde yapının idari makamlarca zorla tahliye edileceği bildirilir. Yani kentsel dönüşüm tahliye süresi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 90 gündür. 90 günlük süre yeni düzenlemeyle birlikte tek ve kesin süredir.

Verilen bu 90 günlük süre içerisinde tahliye gerçekleşmez ise; bu yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurumlardan istenir. Bu durumda yapıların tahliyesi; mülki amirler tarafından sağlanacak kolluk kuvveti desteğiyle ilgili kurum veya İdare tarafından yapılır.

Bina için riskli yapı kararı verildiği an kira sözleşmesi herhangi bir işleme ihtiyaç duymadan kendiliğinden sonra erer. Her ne kadar kentsel dönüşümde kiracının tahliyesine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmasa da Türk Borçlar Kanunu’nun 350. maddesinde yeniden inşa sebebi ile kiracının tahliyesi konusu düzenlenmiştir. İlgili kanun maddesinde uygulanması gereken prosedürde uzun bir yargılama süreci gerektirmekte olduğundan kentsel dönüşüm prosedürünün sağladığı kolluk yardımı, ilgili kurum veya kuruluşlarca elektrik, su temininin durdurulması gibi yollar kiracının tahliye sürecini hızlandırmaktadır.

Verilen sürede yapıların tahliye edilmemesi durumunda, kilitli olan kapıları açmak veya açtırmak da dâhil olmak üzere tahliye ve yıktırmaya yönelik iş ve işlemler, gerektiğinde kolluk kuvvetlerinin de yardımıyla Bakanlıkça yapılabilir veya yaptırılabilir. Riskli yapıların tespiti, tahliyesi ve yıktırma iş ve işlemlerini engelleyenler hakkında, işlenen fiil ve hâlin durumuna göre 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.

Kentsel dönüşüm kapsamında, riskli yapı olarak tespit edilen bir binada kiracıysanız, bina için yıkım kararı alındığında bu karara itiraz hakkınız bulunmaz. Yeni yapılan binada ise kiracılara aynı daireyi kiralama hakkı tanınmaz ancak boş kalan daireler için satın alma hakkı öncelikli olarak kiracılara verilebilir.

Kiracılara Tahliye İçin Kira ve Taşınma Yardımı Verilir

Kentsel dönüşüm sürecinde kiracılara sağlanan maddi destekler çeşitli faktörlere bağlı olarak belirlenir. Bu faktörler arasında dönüşüm projesinin büyüklüğü, kiracının mevcut kira bedeli, bölgenin konut kira piyasası, kiracının gelir düzeyi gibi etkenler bulunur. Bazı yerel yönetimler, kiracılara sabit bir miktar yardım sağlarken diğerleri kiracının mevcut kira bedelinin belirli bir yüzdesini karşılamayı tercih ederler. Ayrıca kiracının geçici konaklama süresi de kira yardımı miktarını etkileyebilir; uzun süreli geçici konaklamalar için daha yüksek kira yardımı sağlanabilir. Bu şekilde, kira yardımı miktarı yerel yönetimlerin politikalarına ve dönüşüm projesinin özelliklerine göre değişiklik gösterir.

Kentsel dönüşüm sürecinde kira yardımı alabilmek için gerekli belgeler ve başvuru süreçleri hakkında detaylı bilgi almak ve haklarınızı tam olarak anlamak için ilgili belediye veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. 2025 yılı aylık kira desteği İstanbul için 8 bin lira , Ankara, Antalya, Bursa, İzmir’de 6 bin 500 lira; diğer büyükşehirlerimizde 5 bin 500 lira , kalan tüm illerimizde ise 4 bin 500 lira olarak belirlenmiştir.

Kiracılar için sağlanan yardımlar arasında, taşınma yardımı da yer alır. Taşınma yardımı, bir defaya mahsustur. Kiracının bu yardımdan faydalanabilmesi için riskli yapıda en az bir yıl ikamet etmiş olması ve ilgili belgeleri Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine ibraz etmesi gerekir.

Av. Elvan Kakıcı Şimşek

Yazar

Av. Elvan Kakıcı Şimşek

Kurucu Ortak | Kakıcı Şimşek Hukuk Bürosu

WhatsApp ile iletişime geç