İş avukatı; işçi ile işveren arasındaki bireysel ve toplu iş ilişkilerinden doğan uyuşmazlıkları 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve 6098 sayılı TBK çerçevesinde çözen hukuk uzmanıdır. İşçilik alacaklarında (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin) 5 yıllık zamanaşımı, işe iadede 1 aylık hak düşürücü süre ve dava öncesi zorunlu arabuluculuk (7036 m. 3) hem çalışan vekilliği hem de İşveren Avukatı hizmetlerinde belirleyicidir.
İş Hukukunda Kritik Süreler ve Arabuluculuk Kuralları
- Zorunlu Arabuluculuk (7036 s. Kanun m. 3): İşçi veya işveren alacağı, tazminatı ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (süre: 3 hafta + en fazla 1 hafta).
- İşe İade Süreleri (4857 m. 20): Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabuluculuğa başvuru; anlaşmama son tutanağından itibaren 2 hafta içinde İş Mahkemesinde dava açma zorunluluğu.
- İşçilik Alacaklarında Zamanaşımı (4857 Ek m. 3): Kıdem, ihbar, kötüniyet, eşit davranmama tazminatları ile ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır.
İş Avukatının Çalışma Alanları: İşçi ve İşveren Perspektifi
İş hukuku uygulamada yalnızca çalışanın tazminat taleplerinden ibaret değildir; iş sözleşmelerinin hazırlanmasından fesih süreçlerinin mevzuata uygun yönetilmesine kadar iki taraflı stratejik bir hukuk dalıdır. Bu nedenle iş hukukunda uzman bir ekip hem işçinin anayasal ve yasal alacaklarını korurken hem de işletmelere önleyici İşveren Avukatı danışmanlığı sunar.
İşçi Vekilliği Kapsamında Sunulan Hukuki Destek
- Kıdem ve İhbar Tazminatı (1475 m. 14 & 4857 m. 17): Haksız fesih halinde veya işçinin haklı nedenle derhal fesih (4857 m. 24: ücretin/fazla mesainin ödenmemesi, SGK priminin eksik bildirilmesi, mobbing, sağlık sebepleri) yapması durumunda kıdem tazminatı ve çalışma süresine göre 2, 4, 6 veya 8 haftalık ihbar tazminatı haklarının hesaplanıp tahsili.
- Fazla Mesai, UBGT ve Yıllık İzin Alacakları: Haftalık 45 saati aşan çalışmaların %50 zamlı ücretle hesaplanması, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) ücretleri ile kullanılmayan yıllık izin bedellerinin son ücret üzerinden tahsili.
- İşe İade ve İş Güvencesi Davaları: En az 30 işçi çalıştıran işyerinde 6 ay kıdemi bulunan işçinin geçersiz feshe karşı işe iadesi, 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve 4–8 aylık işe başlatmama tazminatının takibi.
İşveren Avukatı ve Kurumsal İK Uyum Danışmanlığı
- Sözleşme ve Yönetmelik Kurgusu: İş kanununa, KVKK’ya ve rekabet yasağı sınırlarına (TBK m. 444–447) uygun belirsiz/belirli süreli iş sözleşmeleri, gizlilik protokolleri ve işyeri iç yönetmeliklerinin hazırlanması.
- Fesih Öncesi Savunma ve Tutanak Disiplini (4857 m. 19 & m. 25): Performans veya davranış kaynaklı fesihlerde yazılı savunma alınması, haklı nedenle derhal fesihlerde (m. 25/II) 6 iş günlük hak düşürücü sürenin kaçırılmadan noter ihtarnamesiyle fesih bildiriminin düzenlenmesi.
- Arabuluculuk ve Risk Yönetimi: Çalışan taleplerinde bordro, puantaj, izin formu ve ibraname (TBK m. 420: fesihten en az 1 ay sonra, yazılı ve banka ödemeli olma şartı) denetimi yapılarak işvereni yüksek faiz ve yargılama masrafından koruyan anlaşmaların kurulması.
| Hak / Konu | Yasal Dayanak | Çalışan (İşçi) Açısından | İşveren Avukatı Açısından Risk / Önlem |
|---|---|---|---|
| İhbar Süreleri | 4857 m. 17 | 6 aya kadar 2 hf; 6 ay–1.5 yıl 4 hf; 1.5–3 yıl 6 hf; 3+ yıl 8 hf | Usulsüz veya eksik ihbar süreli fesihte tam ihbar tazminatı riski. |
| Haklı Nedenle Fesih Süresi | 4857 m. 26 | Ücret/mobbing ihlallerinde derhal fesih ve kıdem tazminatı | İşçinin m. 25/II fiilini öğrendikten sonra 6 iş günü (her halde 1 yıl) içinde fesih. |
| İbraname Geçerliliği | 6098 s. TBK m. 420 | Fesih anında imzalatılan baskı altındaki ibranamelerin geçersizliği | Fesihten en az 1 ay sonra düzenlenme, alacak kalemlerini tek tek gösterme ve banka ödemesi şartı. |
| Alacaklarda Zamanaşımı | 4857 Ek m. 3 | Fesih tarihinden veya ücret muacceliyetinden itibaren 5 yıl | Bordro, banka dekontu ve puantaj kayıtlarının en az 5–10 yıl saklanması. |
İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk ve Delil Hazırlığı
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 uyarınca iş kazası/meslek hastalığı tazminatı ve SGK hizmet tespiti dışındaki neredeyse tüm işçi-işveren alacaklarında dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Arabuluculuk görüşmesine katılmadan önce işçinin gerçek net/brüt maaşını gösteren banka dekontları, SGK hizmet dökümü, puantaj/turnike kayıtları, e-posta/WhatsApp görev talimatları ile işveren tarafında imzalı ücret bordroları, yıllık izin defteri ve savunma tutanakları eksiksiz analiz edilmelidir.
İş Avukatı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İşten kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak haklı bir sebep olmaksızın istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifa gerçekte fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, SGK primlerinin gerçek maaştan düşük gösterilmesi, mobbing veya iş sağlığı güvenliği ihlali gibi 4857 m. 24 kapsamındaki haklı bir nedene dayanıyorsa ve fesih bu gerekçeyle yazılı bildirilmişse işçi kıdem tazminatına hak kazanır; ayrıca askerlik, emeklilik (prim ve yıl şartını doldurup yaş bekleyenler dahil) ve kadın işçinin evlilikten itibaren 1 yıl içindeki ayrılmalarında da kıdem tazminatı ödenir.
İşveren işçiyi performans düşüklüğü gerekçesiyle tazminatsız çıkarabilir mi?
Hayır. Performans yetersizliği veya sık sık hastalanma gibi durumlar ancak geçerli fesih nedeni (4857 m. 18) oluşturabilir; haklı (tazminatsız) fesih nedeni sayılmaz. İşveren performans nedeniyle fesih yapacaksa önceden yazılı hedef koymalı, eğitim/uyarı vermeli, işçinin yazılı savunmasını almalı (m. 19) ve mutlaka kıdem ile ihbar tazminatlarını ödemelidir.
İşyerinde elden ödenen maaş veya fazla mesai mahkemede nasıl ispatlanır?
Bordrolarda asgari ücret görünmesine rağmen ücretin bir kısmının elden ödenmesi halinde tanık beyanları, aynı işyerindeki emsal işçi ücretleri, meslek odası/TÜİK emsal ücret araştırmaları ve banka kayıtları birlikte değerlendirilerek gerçek ücret tespit edilir.
İşveren avukatı arabuluculuk toplantısında nelere dikkat etmelidir?
Arabuluculuk son tutanağının kapsamı çok önemlidir; anlaşma tutanağında anlaşılan alacak kalemleri ve tutarları açıkça yazılmazsa ileride başka kalemler için yeniden dava açılabilir. Doğru kurgulanmış bir arabuluculuk anlaşma belgesi kesin hüküm niteliği taşır ve sonradan dava edilmesini engeller (7036 m. 3, 6325 s. HUAK m. 18).
İş sözleşmesindeki rekabet yasağı şartı her çalışan için geçerli midir?
TBK m. 444 uyarınca rekabet yasağı ancak işçinin müşteri çevresine, üretim sırlarına veya işlerin niteliğine nüfuz etme imkânı varsa geçerlidir; ayrıca yer, zaman (kural olarak en fazla 2 yıl) ve işin türü bakımından işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürmemelidir.
İş hukuku süreçleriniz için profesyonel destek alın: Hem işçi haklarınızın korunması hem de kurumsal İşveren Avukatı danışmanlığı için iş ve sosyal güvenlik hukuku ekibimizle görüşmek üzere Kakıcı Şimşek Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
İlgili Hukuki Rehberler, Akademik Makaleler ve Hizmetlerimiz
- → İş Kazası Avukatı Neden Gereklidir?
- → İş Kazası Tazminat Davası Avukatı ile Haklarınızı Koruyun
- → İş Mahkemesi Avukatı Neden Gereklidir?
- → Kadıköy'de Avukat Ararken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- → [Makale] Estetik Operasyonlarda Malpraktis ve Hekimin Sorumluluğu
- → [Makale] Eğitime Ara Verilmesinin Öğrenci Kayıt Sözleşmesine Etkisi
- → İş Hukuku ve Kurumsal Danışmanlık Hizmetlerimiz